Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Uchodźcy z powiatu brzeskiego podczas I wojny światowej.  (Zbigniew Stós)  2019-01-10

Uchodźcy z powiatu brzeskiego podczas I wojny światowej.

Niemal w każdym państwie i każdej religii znajdziemy przypadki uciekających ludzi przed wojną. Wiele takich przykładów znajdziemy także w historii Polski. Nie inaczej było także w czasie I wojny światowej. Mimo ocenzurowanej prasy, która próbowała ukryć powagę sytuacji, informacje o zniszczeniu przez rosyjską armię wsi i miasteczek szybko rozeszły się wśród mieszkańców Galicji. Wiele osób, których statut materialny na to pozwalał, zdecydowało się wtedy porzucić swoje majątki ziemskie i wyjechać z całymi rodzinami do Austrii. Przykładem mogą tu być: Aleksander Kępiński ze Szczurowej i Konstanty Sadowski z Borzęcina.

Kolejne grupy uciekinierów i przesiedleńców związane  były z działaniami wojennym i miały charakter masowy. PWN podaje, że 800 tys. osób z Galicji schroniło się przed wojną w głębi Austrii, Czechach i na Węgrzech. Organizowana przez władze austriacki ewakuacja ludności z terenów zagrożonych obejmowała między innymi rodziny urzędników i podrzędników, pracowników kolei i nauczycieli. Uchodźcy ci byli umieszczani w obozach przejściowych na terenie całej monarchii Austro-Węgier.

W styczniu 1915r. "Wiedeński Kurier Polski", gazeta wydawana w Wiedniu dla uchodźców, rzuciła hasło "Policzmy się i łączmy się." Akcja ta miała na celu "inwentaryzację" uchodźców w celu ich policzenia ale także co ważniejsze, pomagała odszukiwać pogubionych krewnych, przyjaciół, znajomych, itp. i pomóc do ich organizacji, żeby "zrobić przegląd naszych sił twórczych".

Zebrane zgłoszenia, zawierające kilkadziesiąt tysięcy nazwisk uchodźców, które wraz z innymi danymi podawanymi w czasie rejestracji opublikowano w trzech tomach. Najbardziej interesujący dla mnie okazał się tom III - zawierający adresy ponad 10 tysięcy Polaków zmuszonych do opuszczenia Galicji i Bukowiny z powodu działań wojennych w latach 1914-1915,[1], do którego dotarł i podzielił się z tą informacją, Krzysztof Bogusz, wieloletni współpracownik portalu brzesko.ws.

Większość uchodźców wróciła do rodzinnych miejscowości jeszcze przed zakończeniem działań wojennych. Część z nich pozostała jednak w Austrii na stałe.

Poniżej zebrałem w tabeli dane dotyczące uchodźców z powiatu brzeskiego w celu przypomnienia młodszym czytelnikom, że także wśród naszych krajan byli wojenni uchodźcy.

W przypadku paru osób udało się ustalić, że powrócili  do kraju z uchodźstwa i podjęli pracę na rzecz odradzającej się Ojczyzny. Liczę też na czytelników, którzy być może odnajdą na tej liście członków swoich rodzin i napiszą, jakie były ich dalsze losy.


Imię Nazwisko Zatrudnienie Miejscowość zamieszkania przed opuszczeniem kraju Data wyjazdu i miejscowość zamieszkania na wychodźctwie Adres zamieszkania na wychodźctwie
(przed 16 lutego 1915 r.)
Liczba osób na wychodźctwie
Dzioboń Jan  urzędnik kolejowy  Biadoliny  10.X.914. Vsenory  Czechy. 6
Fikus Jan  em. Funkc  kolejowy  Biadoliny  10.XI.914.Vsenory  Czechy. 1
Jakubas Jędrzej  funkcyon. kolej.  Biadoliny  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 1
Kubala Franciszek  budn.  Biadoliny  10.XI.914. Väenory.   9
Żurowska Jadwiga  naucz.  Biadoliny Radł.  10.XI.914. Heilenstein  Styrya. 2
Nowakówna Anna  nauczycielka  Borzęcin  24.IX.914. Veseli nad Łużnicą  Czechy. 1
Nowakówna Walerya  nauczycielka  Borzęcin  24.IX.914. Veseli nad Łużnicą  Czechy. 1
Sadowski Konstanty  właśc. dóbr  Borzęcin  —. Mödling  Neusiedlerstrasse 1. 12. 7
Zbyszycki Franciszek (*)
 kier. szk. lud.  Borzęcin  10.XI.914. Kozłowiec  Przerów  Morawy. 3
Berkowski Jakób  woźny sądowy  Brzesko  14.XI. 914. Libis  Czechy. 8
Biela Domieela  służąca  Brzesko  13.XI.914. Brzeźnice.   1
Bobrowski Stanisław (*)
 ucz.  Brzesko  13.XI.914. Breźuice.   1
Borańska Kazimiera  naucz.  Brzesko  8.XI.914. Wiedeń  III. Rüdengasse 1.32. 2
Budrewicz Zofia    Brzesko  14.XI.914. Wrbno 1.4  Melnik. 1
Bukowska Józefa  żona sekretarza Starost.  Brzesko  13.XI.914. Błeznice.   2
Chodorowska Stanisława    Brzesko  14.XI. 914. Vrbno  Czechy. 3
Chrobak Róża    Brzesko  13.XI.914. Breznice  Czechy. 1
Ciesielska Adela  naucz.  Brzesko  27.XI.914. Wiedeń  XVIII.  Wallriesstr. 1. 27  d.5 2
Czerniemów Jan  egzek. podat.  Brzesko  15.XI.914. Breznice  Czechy. 5
Dulian Zofia  wd. po ofic. sąd.  Brzesko  —. Wiedeń  V. Högelmüllergasse 1.4. 1
Dutka Dyonizy  nauczyciel  Brzesko  26.IX.914. Przerów  Horni Namesti. 1
Gilatowska Marya  urz. T. zal.  Brzesko  14.IX.914. Wiedeń  III.  Disslergasse I. 7. 1
Gilatowska Oktawia  wd. po urz. mag.  Brzesko  jak wyżej.   2
Gliwa Karol  nauczyciel  Brzesko  —. Wiedeń  V.  Margareten ­ strasse 1. 67. 1
Golonka Józef  komis  skarb.  Brzesko  13.XI.914. Breznice Czechy. 5
Grossberg Seweryn  komis. Dyr. skarb.  Brzesko  — .  Wiedeń  II.  Schüttelstrasse 1. 95. 1
Herschthal Stefan  Dr. Adw.  Brzesko  —. Wiedeń  VI.  Fillgradergasse 1. 11. 5
Hetwig Katarzyna  żona fryzyera  Brzesko  10.XI.914. Leibnitz  Grazergasse 1. 15. 7
Hopteter Mayer  droguerz.  Brzesko  10.X.914. Wiedeń  XX. Heinzeimanngasse 1.20. 8
Janas Marya    Brzesko  14.XI.914. Breźnice.   1
Janczy Franciszek (*)
 Dr. Lekarz  Brzesko  9.XI.914. Dejevice koło Pragi  Baracken-Spital 3
Jarzynowa Kazimiera  żona urz. pod.  Brzesko  9.XI.914. Pardubice  Alżbietina trida I. 10. 5
Kabarowska Marya  ż. ofic. sąd.  Brzesko  10.XI.914. Leibnitz. 1. 4.   2
Każmierczyk Wawrzyniec  naucz.  Brzesko  12.XI.914. Grac  Kaiser Franz Josefskai l. 60 III. 1
Kozakiewicz Tomasz  elew. ewid. katas.  Brzesko  12.XI.914. Freiwaldau  Bahnhofstr. 1
Kozubski Antoni  Dr.  Sędzia  Brzesko  15.XI.914. Wiedeń  VII.  Lerchenfelderstrasse 1. 39  II.  d.20. 4
Kraus Julia  naucz.  Brzesko  14.XI.914. Vrbno  Czechy 1
Kubal Marya  pryw.  Brzesko  10.XI.914. Libiś  Czechy. 1
Löffelholz Samuel  kup.  Brzesko  8.XI.914. Buchstadt  Niemes. 8
Lonczak Antoni  st.oficyał sądowy  Brzesko  —. Przerów  ul. Jungmannowa 10. 1
Maak Bronisława  żona ofic. podatkowego  Brzesko  12.XI.914. Brezniee.   3
Mail Aniela  ż. wachm. żand.  Brzesko  10.XI.914. Leibnitz.   2
Mayrowa  żona kom. straży skarb.  Brzesko  2.XI.914. Wiedeń  III. Landstrasse Hauptstrasse 1.107. 5
Ogonek Marya  kupc.  Brzesko  14.XI.914. Chrast  Czechy. 4
Popkiewicz Katarzyna  właśó. real.  Brzesko  13.XI.914. Breznice  Czechy. 2
Popkiewicz Stanisław  robotn. kolej.  Brzesko  8.X. I. 915. Breznice  Czechy. 4
Rybicki Jan  abs. szkoły handlowej  Brzesko  18.XI.914.   1
Ściborowska Olga  żona lekarza rzędów.  Brzesko  12.XI.914. Wiedeń  VII.  Neustiftgasse 1. 9   I. d. 10. 2
Sozański Zygmunt  dyr. Kasy Oszcz.  Brzesko  —. Wiedeń  III. Adamsgasse 1. 4. 1
Święcicki Stanisław  sekr. pow.  Brzesko  9.XI.914. Wiedeń  V. Ziegelofengasse I. 33  II. 4
Unicka Marya  naucz.  Brzesko  —. Wiedeń  II. Am Tabor 1.22. 1
Zawarakowa Anna  wł. real.  Brzesko  —, Tremles  Czechy. 3
Michalska Honorata  nauczyc  Dębno  20.XI.914. Pielone  ulica Racanska 1. 547. 1
Stefański Stanisław (*)
abs. filoz Gosprzydowa
13.XI.914. Polska Ostrawa ul. Sedlnickeho 1. 990. 1
Rydarowska Stefania  naucz.  Jadownik  25.IX.914. Hranice  Morawy. 3
Malinka Karol  budn.  Jadowniki  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 6
Osetkówna Helena  naucz.  Jadowniki  9.XI.914. Maxglan  Gärtnerstrasse 1. 2 Salzburg. 1
Kosterkiewicz Wiktor  lustr. lasów państ.  Jasień  —. Wielopole k. N, Sącza.   2
Rydarowska Bronisława  naucz.  Jasień  25.IX.914. Hranice  Morawy. 3
Pulitówna Katarzyna  służąca  Jurków  10.XI.914. Wisotschan  Czechy. 1
Nitka Karolina  cór. gosp.  Łęki  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 2
Mytnik Wojciech  robotnik  Łysa Góra  3.III.915. Opawa.   3
Pijak Józef  syn gospodarza  Maszkienice  10.XI.914. Väenory  Czechy. 1
Tłakowicz Konstanty    Maszkienice  —. Vsenory  p. Dobrochowice  Czechy. 4
Kroczyńska Apolonia  naucz.  Mokrzyska  13.XI.914. Polska Ostrawa  ul. Sedlniekoho 1. 990. 1
Rybicka Helena (*)
 nauczycielka  Mokrzyska  13.XI.914. Polska Ostrawa.   1
Burian Adela  wdowa  Okocim  19.XI.914. Rodanu  Liesingergasse l.41. 1
Karaś Wanda    Okocim  —. Tremles  Czechy. 1
Polańska Eugenia  żona urz. browaru  Okocim  23.IX.914. Wiedeń  X. Antonsplatz I. 16  III.  d. 28. 3
Zawarakowa Marya    Okocim  —,  Tremles  Czechy. 3
Rybicka Stanisława  nauczycielka  Przyborów  13.XI.914. Polska Ostrawa.   1
Godfried Antoni  robot.  Słotwina  11.XI.914. Poćatky Czechy. 3
Kopczyński Stanisław  zarzędca podat.  Słotwina  —. Morawany Czechy. 6
Piekarczyk Julia  kraw.  Słotwina  11.XI.914. Pocatky Palackeho Namest. l. 25. 4
Pluskwianka Marya    Słotwina  11.IX. Pocatky Polaćkeho nam. l. 25. 1
Rębacz Anna    Słotwina  11.XI.914. Zirownice.   1
Stecówna Bronisława  prywat.  Słotwina  11.XI.914. Pocatky.   1
Szczórkówna Marya    Słotwina  11.XI.914. Pocatky  Palaekeho Nam. l. 25  I. 1
Topolski Ludwik  pal. kol.  Słotwina  11.XI.914. Zirovnice.   6
Gorczyca Wojciech  strażnik kolejowy  Słotwina  11.XI.914. Zirovnica.   11
Dąbrowa Stanisław  budnik
 Sterkowiec  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 1
Legutko Józefa  gosp.  Sterkowiec  10.XI.914  Vsenory  Czechy. 1
Grabowska Karolina Adela  naucz.  Strzelce W.  9.XI.914. Wiedeń  XV.  Robert Hamerliuggasse 1. —. 2
Maślanka Paweł (*)
 nauczyciel  Strzelce W.  10.XI.914. Morawska Ostrawa  Teichgasse 1. 5. 1
Keh Abraham  zast. Brow  okocim.  Strzyżów  7.XI.914. Wiedeń  V.  Bräuhausgasse l. 49  mez. 6
Kępiński Aleksander  wł. dóbr  Szczurowa  1.X.914. Wiedeń  VI. Mariahilferstrasse 1. 109  III. 3
Litarowiez Piotr  kier. szk. wydz.  Szczurowa  8.XI.914. Bleznice k. Przybramu  ul. Blateńska  Czechy. 1
Talaczkowa Salomea  ż.wachm. żand.  Szczurowa  13.XI.914. Breznice  Czechy. 1
Bujak Stanisław  budo.  Wokowice  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 7
Dubiel Stanisław  budnik
 Wokowice  10.IX.914. Vśenory  Czechy. 1
Przybyło Salomea  córka gosp.  Wokowice  10.XI.914. Vsenory  Czechy. 1
Elektorowiez Helena  ż. nacz. pocz.  Zakliczyn  —. Wiedeń VII. Kirchengasse l. 35. 1
Elster Józefa    Zakliczyn  —. Wiedeń XV. Wurmserg. l. 35. 3
Klass Stanisław  asyst. Urz. pod.  Zakliczyn  10.X.914. Wiedeń XV. Pilgerimgasse l. 19. 2
Klassa Elżbieta    Zakliczyn  —. Wiedeń XV.  Wurmsergasse I. 43  I. d. 9. 1
Klassa Stanisław    Zakliczyn  —. Wiedeń XV.  Wurmsergasse I. 43  I. d. 9. 1
Kopf Tadeusz  właśc. dóbr  Zakliczyn  —. Wiedeń  III.  Ungargasse l. 25   II. 1

Opracował: Zbigniew Stós

Piśmiennictwo:
[1]"Księga pamiątkowa i adresowa wygnańców wojennych z Galicyi i Bukowiny 1914-1915 oraz Album pamiątkowe. Cz. 3. Prowincya i Bukowina" , Wiedeń 1915r,

Komentarze:
(*) Bobrowski Stanisław, więcej »
(*) Janczy Franciszek, więcej »
(*) Krupiński Franciszek, więcej »
(*) Maślanka Paweł, więcej »
(*) Rybicka Stanisława, druga żona dr Adama Petersa, właściciela "Petersówki", więcej »
(*) Stefański Stanisław, więcej »
(*) Zbyszycki Franciszek, W Kronice szkoły F. Zbyszycki w dniu 27 lipca 1915 r.  (czyli po powrocie z uchodźstwa) napisał: Dnia 11 listopada 1914 r. zalały Borzęcin i okolice hordy rosyjskie i niszczyły je przez przeszło miesiąc. W skutek tego napadu i szkoła tutejsza wiele ucierpiała od dzikiego kozactwa. Odarli stodołę z desek zniszczyli wszystkie narzędzia rolnicze przeznaczone do celów kursu rolniczego – pszczoły, szkółkę drzewek, ogrodzenie wewnętrzne  i  zewnętrzne,  bibliotekę  dla  dzieci  i  nauczycieli,  dawniejsze  akta szkolne   wszelkie   mapy   i   okazy,   a   wewnętrzne   urządzenia   szkoły mocno poniszczyli. (źródło: Anastazja Staśko, Historia kościoła w Borzęcinie. Część 4.) Według. informacji jaką Franciszk Zbyszycki podał przy rejestracji danych do cytowanej powyżej "Księdze pamiątkowej i adresowej ...",  wyjechał on z Borzęcina w dniu 10 listopada. Powstaje pytanie, czy pomylił datę swojego wyjazdu, czy też opisywał wydarzenia jakie rozegrały się w Borzęcinie na podstawie relacji innych osób?


comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2018 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com