Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Zdjęcie nekropoli żydowskiej w Brzesku zrobione w marcu 1915r.   (Zb. Stós i inni)  2019-03-11

Zdjęcie nekropoli żydowskiej w Brzesku
zrobione w marcu 1915 r.

Marek Sukiennik - kolekcjoner pamiątek związanych z Brzeskiem - nabył niedawno kolejne ciekawe zdjęcie. Przedstawia ono cmentarz żydowski w Brzesku.

Zdjęcie jest na tyle dobrej jakości, że można było po jego zeskanowaniu odczytać fragmenty inskrypcji na 4 macewach.

O pomoc w tłumaczeniu poprosiłem Annę Brzyską - inicjatorkę (wraz z mężem Bogdanem) i współorganizatorkę "Marszu pamięci", upamiętniającego ofiary brzeskiego Holocaustu. więcej ».

Tłumaczenie z języka hebrajskiego na angielski dokonała Noa Shashar, która ma brzeskie korzenie, pochodzi z rodziny handlarzy żelazem Schiffów, więcej». Jej babcia Tauba Schiff urodziła się w kamienicy przy ul. Głowackiego. Noa Shashar jest adunktem kulturoznawstwa w Katedrze Kulturoznawstwa, Kreacji i Produkcji w Sapir Academic College w Izraelu (Assistant Professor of Cultural Studies, Department of Cultural Studies, Creation and Production).

Przyglądając się napisom na macewach, można zauważyć, że niektóre słowa są zamazane albo zamalowane, stąd kłopoty z dokładnym ich odczytaniem.
Znane są przypadki celowego zamalowywania nazwisk na cmentarzach ewangelickich czy nekropoliach żydowskich tylko dlatego, że były na nich niemieckie napisy pochodzące z czasów monarchii austro-węgierskiej. Zamalowywanie nazwisk na żądanie władz administracyjnych miało miejsce znacznie później - w czasie okupacji niemieckiej, czytaj » oraz tuż po zakończeniu wojny, czytaj » .

Okazuje się jednak, że często nagrobki żydowskie były malowane. I tu może leżeć rozwiązanie tej zagadki. Znany badacz polskich judaików Tomasz Wiśniewski tak mówi o tym zwyczaju: "Cechą charakterystyczną cmentarzy małomiasteczkowych było kolorowanie macew. Zakłady kamieniarskie współpracowały z warsztatami malarskimi. Macewy były złocone i kolorowane. Często kolorystyka zachowała się do dnia dzisiejszego zwłaszcza, gdy płyta nagrobna upadła frontem do ziemi i w ten sposób farba była skuteczniej chroniona przez dziesiątki lat Takie macewy malowane zachowały się m.in. w Łosicach, w Narewce, Mielniku i wielu innych miejscowościach. Wiele z takich nagrobków można obejrzeć na stronie www.bagnowka.com. Na macewach malowanych przeważały barwy złote, czarne, żółte, niebieskie i czerwone. Kolorystyka przyszła zapewne z bogatej tradycji malowania wnętrz - zwłaszcza drewnianych bóżnic". tutaj »

Wygląda na to, że czas zrobił swoje i malowane fragmenty inskrypcji rozmyły się.

Z odczytanych napisów na macewach wynika, że pochodzą one z roku 1895 (3) i 1901 (1). Iwona Zawadzka w swojej książce Cmentarz żydowski w Brzesku, wydanej w 2001 r. podaje dane (nazwiska, imiona, daty pochówku) ponad 300 osób pochowanych przy ul. Czarnowiejskiej.  Z informacji, jakie otrzymałem od Anny Brzyskiej, dowiedziałem się, że w ubiegłym roku zorganizowała ona przyjazd do Brzeska członków Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich. Opisali pierwsze 259 macew. Ich zdjęcia i odczytane fragmenty napisów na nagrobkach zobaczyć można tutaj ». Na obu tych listach nie znalazłem danych odczytanych z macew widocznych na przedmiotowym zdjęciu.

Być może dokończenie prac inwentaryzacyjnych planowanych na wiosnę tego roku przyniesie jakieś nowe informacje? Równie dobrze może okazać się, że macewy uległy całkowitemu zniszczeniu.

Opracował: Zbigniew Stós
przy współpracy Marka Sukiennika, Anny Brzyskiej i Noa Shashar.



Zdjęcie cmentarza żydowskiego w Brzesku zrobione w marcu 1915r.

Powiększone fragmenty zdjęcia

Macewa Nr 1


Tu jest pochowany uczciwy stary człowiek, żywiciel rodziny Morenu HaRav (ten zwrot dosłownie oznacza „Nasz nauczyciel rabin”, ale często stosowano go wobec osób, które cieszyły się szacunkiem, ale formalnie nie były rabinami) [imię i nazwisko nieczytelne] syn  [imię nieczytelne] Segal zmarł [1/2?] dnia Rosh Chodesh [pierwsze dwa dni miesiąca] miesiąca Iyar (ósmy miesiąc w żydowskim kalendarzu cywilnym, a drugi w kalendarzu religijnym. Przypada na miesiące kwiecień-maj w kalendarzu gregoriańskim) roku [5]655 ( 25 albo 25 kwietnia 1895) Dalej  idzie skrót, który dosłownie oznacza „Niech jego dusza będzie związana w węzeł życia”.

Here is buried and honest old man, independent breadwinner Morenu Harav (a common prefix to a learned man's name which mens 'our teacher rabbi' but is often attached to name of people who didn't serve as rabbis)  [name unclear] son of  [first name unclear] Segal passed away on [1/2?] of Rosh Chodesh [the first two days of the month]  Iyar [5]655 [which is 25 or 26 of April 1895 RIP [literal trans: May his soul be bound in the bundle of life/ the living]


Macewa Nr 2

Można jedynie odczytać tylko następujący fragment:
Został pochowany mądry i zacny człowiek 20 lat Yaakov syn Szmuela, zmarł w Szuszan Purim [15 Adara] [5]661 (6 marca 1901 roku).

I can't read most of it. the only words I could decipher "the Mskil" [which means knowledgable] and virtuous 20 years old  was brought to burial Yaakov Son of Shmuel, died on Shushan Purim  [which means the 15 of Adar [5]661 [March 6 1901]


Macewa Nr 3

Stary uczciwy człowiek, ludzie opłakują go, synowie płaczą po nim; ciężko pracował przez całe życie, dzielił się chlebem ze wszystkimi potrzebującymi Morenu HaRav [imię i możliwe nazwisko nieczytelne; data może być 13] Sivan  [5]655 [Maj/czerwiec 1895].

An old honest man, people cry and mourn over him, sat in his tent of work [that's an expression] his sons cry wail over him he ate from his own hands [meaning: worked hard to make a living] all his life and gave his bread to all who came in his territory Morenu Harav  [Name unclear and another unclear name, maybe the date 13] Sivan  [5]655 [May/June 1895]


Macewa Nr 4

Można jedynie odczytać następujący fragment:

„tu został pochowany młodzieniec Itzhak syn (Eliyahu?) zmarł (data nieczytelna) rok 1895? Dalej  idzie skrót, który dosłownie oznacza „Niech jego dusza będzie związana w węzełku życia”

Most words are unclear but here is what I read; 'here is buried the lad (unmarried young man, teenager Mr Itzchak son of (Eliyahu?) died (date unreadable) year 1895? T.N.Z.B.H (May his soul be bound in the bundle of life)

Tłumaczenie: Z hebrajskiego na angielski Noa Shashar. Z angielskiego na j. polski Anna Brzyski.



comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2019 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com