Głos w sprawie synagogi przy obecnej ul. Berka Joselewicza

 

Przyglądałem się zdjęciom z 1915 synagogi przy obecnej ul. Berka Joselewicza, zamieszczonymi na brzesko.ws w dniu 18.11 2012 r. (zobacz -->>) i jeśli mogę, chciałbym podjąć dyskusję na ten temat.

 

Od razu chciałbym zaznaczyć, że swoje przypuszczenia opieram wyłącznie na tym co widać na fotografiach i swojej pamięci, która – jak wiadomo – może płatać figle.

 

Otóż po dokładnym obejrzeniu zdjęć (na tyle, na ile umożliwia to ich rozdzielczość) odnoszę wrażenie, że budynek (duży, piętrowy w licznymi oknami, bo jak mniemam o niego chodzi) nie stoi przy ul. Berka Joselewicza.

 

Wydaje mi się, że ten obiekt znajduje się przy ul. Krótkiej, a konkretnie przy jej krótkim odcinku od ul. Berka Joselewicza do skarpy nad Usznicą.

 

Na podstawie tego co widać na zdjęciach spróbowałem ustalić skąd zrobiono zdjęcia. Moje przypuszczenia naniosłem na plan z lat 30. Wyszło tak sobie (a na pewno nie mega -dokładnie), bo ten plan chyba „nie trzyma” proporcji, jest nieco „wahnięty", no w każdym bądź razie mapa topograficzna ani plan geodezyjny to nie jest.

 

Oto co wyszło:

 

Kolor czerwony: zdjęcie ze stycznia 1915

Kolor niebieski: zdjęcie z lutego 1915

Kolor zielony: zdjęcie z kwietnia 1915

 

 

 

Jak wspomniałem obszerny budynek (na zdjęciu z lutego na pierwszym planie, za drzewem po lewej stronie) stoi na samej skarpie nad Usznicą, tymczasem jak wynika z planu (i moich obserwacji, które poczyniłem latem ubiegłego roku penetrując teren za kamienicami przy ul. Głowackiego) budynek oznaczony na planie nr 250, czyli synagoga stoi w znacznej odległości od rzeki i znacznie wyżej niż brzeg skarpy.

 

Jeżeli założymy, że istniejący na planie stan rzeczy odpowiadał rzeczywistości w 1915 r. a umiejscowienie wykonującego zdjęcie jest właściwe, to budynek stojący na końcu ul. Krótkiej (zwłaszcza jeżeli był tak duży jak ten na fotografii) skutecznie zasłaniał widok na synagogę.

 

Na kolejnej mapce dołożyłem (linia przerywana) markowanie tego co w tej sytuacji byłoby widoczne:

 

 

Rzeczywisty obraz pokrywający się z fotografiami uzyskałem jedynie w przypadku zdjęcia z kwietnia. Na prawo od końca budynku (jak zakładam przy ul. Krótkiej) widać bok kamienicy stojącej na rogu Berka Joselewicza i Głowackiego (tu w pełni zgadzam się, że nie było w 1915 r. dwóch budynków przy B. Joselewicza stojących współcześnie i widocznych na planie z lat 30.), a więc dokładnie odpowiada to linii poprowadzonej od zielonego punktu.

 

Trochę gorzej wypada to w przypadku pozostałych dwóch fotografii (mimo zastosowania tego samego kąta widzenia), ale nie jestem optykiem. Być może do wykonania tych zdjęć użyto innego obiektywu.

 

Kolorem żółtym zaznaczyłem dodatkowo budynek widoczny na fotografii ze stycznia 1915 r., którego nie ma na planie z lat 30.

 

Reasumując, sądzę, że widoczny na fotografiach obiekt nie jest synagogą przy ul. Berka Joselewicza. Czym zatem jest? Dobre pytanie.  Rzeczywiście wygląda na obiekt sakralny. Może to jeszcze jedna synagoga? A może tylko kamienica bogatego obywatela miasta Brzeska.

 

Z tego co wiem to miejsce nie jest najszczęśliwsze do mieszkania, a skarpa była tam wielokrotnie podmywana i się osuwała. Więc może ten obiekt zawalił się lub został rozebrany ze względów bezpieczeństwa? Tak czy inaczej w tym miejscu obecnie stoi budynek, ale zdecydowanie mniej okazały.

 

Ciekawy jest także obiekt budowlany, który biegnie po skarpie i kończy się nad samą rzeką czymś w rodzaju baszty. Niestety zdjęć nie mogę powiększyć, ale to chyba studnia (z tego co słyszałem, kiedyś tam była) obudowana ceglanym murem, do której prowadzą schody.

 

Na tych zdjęciach, a konkretnie na jednym – jak mi się wydaje – widać jednak synagogę przy Berka Joselewicza. Wg mnie to ten obiekt w głębi wyraźnie wyżej położony, który zaznaczyłem strzałką.

 

 

Jarosław Rubacha

11 stycznia 2013 r.