Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Stanisław Chudyba z Łęk - weteran walk o wolność i niepodległość Polski  (Krzysztof Bogusz)  2024-05-18

Stanisław Chudyba z Łęk -
weteran walk o wolność i niepodległość Polski


14 marca 2023 r. w Gdyni Instytut Pamięci Narodowej upamiętnił pochodzącego z Łęk (Gmina Borzęcin) Stanisława Chudybę, weterana walk o wolność i niepodległość Polski.

Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Gdańsku oznaczyło tabliczką „Grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski” mogiłę śp. Stanisława Chudybę, żołnierza Legionów Polskich oraz Wolności i Niezawisłości, pochowanego na cmentarzu parafialnym przy kościele pw. Matki Bożej Bolesnej w Gdyni-Orłowie [1].



Stanisław Chudyba urodził się 11 maja 1895 r. w Łękach k. Brzeska. Był synem Jana Chudyby i Magdaleny Bernady [2].



Skan aktu urodzenia [2]

Zmarł 5 listopada 1971 r. Od 9 września 1914 r. służył w 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich. W 1915 r. został przydzielony do VI Baonu I Brygady Legionów Polskich i w tymże baonie służy aż do rozwiązania, w stopniu kaprala. Wziął udział we wszystkich walkach VI baonu. Po rozwiązaniu Legionów został wcielony do armii austriackiej i walczył na froncie włoskim.

W listopadzie 1918 r. wstąpił do V pułku piechoty Wojska Polskiego, a następnie do I pułku piechoty Wojska Polskiego, gdzie służył do 1927 r. Od 1927 r. pełnił obowiązki kierownika referatu personalnego Dowództwa Okręgu Korpusu w stopniu kapitan.

Stanisław Chydyba był komendantem Legii Akademickiej, w 1939 r. przeniesiony z Wilna do Warszawy, walczył w obronie stolicy, następnie przebywał w niemieckim obozie jenieckim.

Do Polski wrócił latem 1945 r. z niemieckiego Oflagu II C [3].



Stanisław Chudyba [3]

Od razu przystąpił do działalności konspiracyjnej. Od października 1945 r. należał do struktur wywiadowczych Obszaru Południowego WiN i działał pod pseudonimem „Łęcki”. Pełnił funkcję referenta propagandy Akcji „Ż”. Opracowywał instrukcje, artykuły i biuletyny o charakterze antykomunistycznym skierowane do żołnierzy „ludowego” Wojska Polskiego („żołnierzy Żymierskiego”). A także prowadził działalność informacyjno-uświadamiającą mającą na celu uodpornić społeczeństwo polskie na komunistyczną propagandę i przeciwdziałać przedwyborczemu terrorowi władz. Utrzymywał łączność konspiracyjną z majorem Mieczysławem Rakoczym ps. „Mak”.

Za powyższe 18 października 1946 r. został zatrzymany podczas akcji Wydziału III WUBP w Krakowie. Został poddany intensywnemu, ciężkiemu i brutalnemu śledztwu przez funkcjonariuszu UB. Wyrokiem WSR w Krakowie z 19 września 1947 r. uniewinniony ze względu na bardzo zły stan zdrowia spowodowany torturami. Wskutek tortur zapadł na chorobę psychiczną. 20 września 1947 r. został zwolniony z Więzienia Montelupich w Krakowie. Zmarł 5 listopada 1971 roku w Krakowie.

W trakcie wojny rodzinę Chudybów dotknęła straszliwa tragedia - syn Tadeusz został zamordowany w Ponarach k. Wilna przez litewskich kolaborantów. W latach 1941–1944 Niemcy przy udziale litewskich formacji kolaboracyjnych zamordowali w Ponarach około 100 tys. osób.

Tadeusz Chudyba urodził się 12 sierpnia 1923 r. w Wilnie. Był synem Stanisława (majora WP) i Wandy z Marcinkowskich. Tadeusz Chudyba uczęszczał do gimnazjum im. A. Mickiewicza w Wilnie. Pod nieobecność przebywającego w niewoli ojca opiekował się matką i młodszą siostrą, jednocześnie wykonywał niebezpieczne zadania w konspiracji. Tadeusz [4] należał do młodzieżowej organizacji konspiracyjnej - Związku Wolnych Polaków.



Tadeusz Chudyba [4]

Został aresztowany 5 października 1941 r. W więzieniu na Łukiszkach spędził ponad 7 miesięcy. Młodzi konspiratorzy byli przesłuchiwani i torturowani przez funkcjonariuszy Sauguma – litewskiej policji bezpieczeństwa w służbie hitlerowskich Niemiec.

Tadeusz został rozstrzelany w Ponarach 12 maja 1942 r. wraz z ponad czterdziestoosobową grupę chłopców i dwóch dziewcząt ze Związku Wolnych Polaków. Dla upamiętnienia tej zbrodni, dokonanej przez „strzelców litewskich” dzień 12 maja ustanowiony został przez Rodzinę Ponarską - Dniem Ponarskim. [5]

Po egzekucji Tadeusza, jego ojca przeniesiono karnie do innego obozu za „złe wychowanie syna”.

Córka Stanisława Chudyby - Zofia Zegarska była profesorem nadzwyczajnym Akademii Medycznej w Gdańsku, długoletnim nauczycielem akademickim tej uczelni, absolwentką pierwszego po wojnie rocznika studiów medycznych. Pracy dla młodzieży studenckiej i nauczaniu studentów oddana była całym sercem. Była jednym z członków założycieli Stowarzyszenia Rodzina Ponarska z siedzibą w Gdańsku. Zmarła 20 lutego 2012 r. w wieku 86 lat [6].

Opracował: Krzysztof Bogusz

Źródła (Dostęp 2024-05-17]:

1. IPN.Gdańsk "Upamiętniliśmy Stanisława Chudybę weterana walk o wolność i niepodległość Polski",
2. Stanisław Chudyba, skan aktu urodzenia,
3. "Stanisław Hudyba", Kotwicepamięci.pl,
4. Tadeusz Chudyba, Ogrody Wspomnień,
5. "Związek Wolnych Polaków, młodzieżowa organizacja w czasie II wojny światowej, cz.2", Kurier Wileński,
6. "Pożegnanie pani Zofii Zegarskiej", ponary.pl

comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2024 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com