Kapelani Wojska Polskiego w II RP pochodzący z ziemi brzeskiej
"Biskupstwo Polowe funkcjonowało od 1919 r. do czasu zakończenia posługi przez abp. Józefa Gawlinę, tj. do 1947 r. Niestety w Polsce już od 1945 r. władze komunistyczne nie pozwoliły na funkcjonowanie diecezji wojskowej, tworząc alternatywną strukturę: Generalny Dziekanat Wojska Polskiego.
Okres od 1918 do 1945 r. był bardzo trudny, a nawet dramatyczny dla działalności duszpasterskiej w wojsku. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości kapelani towarzyszyli żołnierzom walczącym o granice, w walkach polsko-ukraińskich, w powstaniu wielkopolskim i w powstaniach śląskich oraz w wojnie polsko-rosyjskiej. W latach 1920–1921 bp Stanisław Gall skierował do walczących oddziałów ponad pięciuset duchownych, którzy zostali oddelegowani na ten czas z diecezji i zakonów." Więcej na temat historii Duszpasterstwa Wojskowego 1918-2023 przeczytać można TUTAJ ». Stąd też pochodzi cytowany powyżej fragment.
Wśród kapelanów II RP byli także kapłani pochodzący z Borzęcina Dolnego, Brzeska, Jastwi i Szczurowej.
Scholz Stanisław (1893-1951)
Urodził się 5 maja 1893 r. w Borzęcinie pow. Brzesko. Syn Franciszka i Katarzyny z Celeków.
Uczył się w gimnazjum w Brzesku, w którym 24 czerwca 1918 r. uzyskał maturę
W czasie I wojny światowej w Legionach Polskich. Służył w 2 kompanii 1 Pułku Piechoty Legionów Polskich. Ranny 21 maja 1915 r. podczas bitwy pod Konarami.
Jesienią 1919 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Krakowie. Studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. 22 września 1923 r. w Krakowie został wyświęcony na kapłana. Studia ukończył w 1924 r.
W 1925 r. był wikariuszem w parafii pw. św. Mikołaja w Liszkach koło Krakowa.
Z dniem 1 stycznia 1927 r. mianowany kpl. (kpt.) rez.
W latach 1928-1931 pracował jako wikariusz w parafii pw. św. Marcina w Andrychowie. Następnie proboszcz parafii pw. św. Mikołaja w Polance Wielkiej koło Oświęcimia.
Zmarł 19 czerwca 1951 r. w Polance Wielkiej.
Odznaczony Krzyżem Niepodległości.
BIBLIOGRAFIA
A. Kapuśniak, J. Szczepaniak, Katalog alumnów krakowskiego seminarium duchownego (1901-1938), Kraków 2006; „Monitor Polski” 1937, nr 64; Rocznik oficerski rezerw 1934; Schematyzm Kościoła Rzymsko-Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z Mapą Diecezji i dodatkiem Spisu Polskich Parafij i Polskiego Duchowieństwa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Stan z 1 stycznia 1925 r., Kraków 1925; Sprawozdanie Dyrekcyi powiatowego gimnazyum typu klasycznego z równorzędnemi klasami realnemi z prawem publiczn. dla kl. I-VIII im. Jana Götza oraz doświadczalni pedagogicznej w Brzesku za rok szkolny 1918-19, Brzesko 1919; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafij, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1928 r., Warszawa 1928; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafij, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1929 r., Warszawa 1929; W.W. Żurek, Zakład Salezjański im. księdza Bosko w Oświęcimiu 1940-1943. Kronika t. 5, Lublin 2018.
Redakcja internetowa: ks. Zbigniew Kępa
źródło: ordynariat.wp.mil.pl
Szafraniec Piotr (1893-1948)
Urodził się 28 czerwca 1895 r. w Borzęcinie Dolnym pow. Brzesko. Syn Józefa i Anny z Curyłów.
Uczył się w Gimnazjum Koedukacyjnym im Jana Götza w Brzesku, gdzie w 1918 r. uzyskał maturę. W latach 1919-1920 studiował filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. 1 listopada 1920 r. wstąpił do Metropolitarnego Seminarium Duchownego we Lwowie. Studiował na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. Ukończył je w 1923 r. i w tym też roku został wyświęcony na kapłana.
Pracował jako katecheta w parafii pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika w Kozowej koło Brzeżan (1923-1925) i Horodenka (1925-1926). Następnie był wikariuszem w parafii w Brodach (1926-1928).
Z dniem 1 stycznia 1927 r. mianowany kpl. (kpt.) rez.
Od 1928 do 1930 r. był wikariuszem w parafii w Wojniłowie, a następnie (1930-1931) w Janowie koło Trembowli. W 1931 r. został administratorem parafii Horodyszcze, zaś w 1935 r. w Jabłonowie, gdzie pracował do 1944 r.
W 1944 r. w ramach ekspatriacji wyjechał do Borzęcina Dolnego. W 1946 r. podjął pracę w administraturze apostolskiej Śląska Opolskiego. Od października posługiwał w parafii pw. św. Mikołaja i św. Franciszka Ksawerego w Otmuchowie, zaś od 14 listopada uczył tam też religii.
Skromny, gorliwy, mimo nadwątlonych podczas wojny sił – szczególną opieką otaczał dziatwę, od której się roiło zawsze na plebanii otmuchowskiej [wspomnienie pośmiertne].
Zmarł 31 października 1948 r. w Otmuchowie i został pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Borzęcinie Dolnym.
BIBLIOGRAFIA
M. Leszczyński, Księża diecezjalni ekspatrianci archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego. Słownik biograficzny, Warszawa 2020; Nekrologi, „Wiadomości Urzędowe Administracji Apostolskiej Śląska Opolskiego”, 1948, nr 22; Rocznik oficerski rezerw 1934; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej za 1928 r., Warszawa 1928; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafij, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1929 r., Warszawa 1929.
Redakcja internetowa: ks. Zbigniew Kępa
Od admina: Nagrobek ks. Piotra Szafrańca na Cmentarzu Parafialnym w Borzęcinie Dolnym. Zdj. Mariusz Gałek, 5.07.2026
Machowski Franciszek (1908-1950)
Urodził się 29 lipca 1908 r. w Jastwi pow. Brzesko. Syn Józefa i Anieli z d. Paryło.
Uczył się w I Państwowym Gimnazjum Męskim im. Kazimierza Brodzińskiego w Tarnowie. Po uzyskaniu matury w 1927 r. wstąpił do Metropolitarnego Seminarium Duchownego we Lwowie i podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. Po ukończeniu nauki 26 czerwca 1932 r. we Lwowie został wyświęcony na kapłana.
Pracował jako wikariusz w parafii w Konkolnikach (do 1934 r.), a następnie katechetą szkolnym w parafii Łopatyn (1934-1936). W 1936 r. został administratorem parafii w Połupanówce.
Sprawował też funkcję prezesa Oddziału Związku Strzeleckiego w Skałacie.
Z dniem 1 stycznia 1939 r. mianowany kpl. (kpt.) rez.
Podczas II wojny światowej w 1942 r. objął funkcję administratora parafii w Mikulińcach, zaś w 1943 r. w Niżniowie. W 1944 r. w ramach ekspatriacji wyjechał do diecezji tarnowskiej. Przebywał w parafii w Słopnicach.
Od 1947 r. był duszpasterzem w parafii w Dębnie.
Zmarł 17 stycznia 1950 r. w Krakowie i został pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Dębnie.
BIBLIOGRAFIA
Kapelani Wrześniowi. Służba duszpasterska w Wojsku Polskim w 1939 r. Dokumenty, relacje, opracowania, Warszawa 2001; M. Leszczyński, Księża diecezjalni ekspatrianci archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego. Słownik biograficzny, Warszawa 2020; R. Rybka, K. Stepan, Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939, Kraków 2003.
Redakcja internetowa: ks. Zbigniew Kępa
Od admina: Nagrobek ks. Franciszka Machowskiego na Cmentarzu Parafialnym w Dębnie. Żródło: mogily.pl
Karaś Jan (1902-1980)
Urodził się 4 lipca 1902 r. w Szczurowej pow. Brzesko. Syn Jana i Agnieszki z Dziącków.
Ukończył szkołę powszechną w Szczurowej oraz gimnazjum w Tarnowie, w którym w 1921 r. uzyskał maturę. Wstąpił do tamtejszego Seminarium Duchownego i po ukończeniu studiów 29 czerwca 1925 r. w Tarnowie został wyświęcony na kapłana.
Od 1 sierpnia 1925 r. pracował jako wikariusz w parafii pw. Trójcy Przenajświętszej i św. Leopolda w Rzezawie,
Z dniem 1 stycznia 1927 r. mianowany kpl. (kpt.) rez.
Od 1 sierpnia 1927 r. był wikariuszem w parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Piwnicznej, której 27 października 1930 r. został administratorem. 3 marca 1931 r. objął stanowisko wikariusza w parafii pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Grybowie, 23 czerwca 1931 r. pw. św. Michała Archanioła w Nockowej, a 1 października 1932 r. pw. św. Mikołaja Biskupa w Żegocinie. Od 3 lipca 1934 r. wikariusz w parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tymbarku, od 17 sierpnia 1936 r. pw. św. Tekli w Siedlcach koło Nowego Sącza, zaś od 1 sierpnia 1938 r. pw. św. Anny w Trzęsówce.
Podczas II wojny światowej 30 września 1940 r. został wikariuszem parafii pw. Wszystkich Świętych w Kolbuszowej, a 1 maja 1941 r. pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika w Jodłowej. 21 marca 1944 r. mianowany wikariuszem w Brzezinach.
Po wojnie 10 września 1945 r. objął probostwo w Przedborzu. 25 kwietnia 1946 r. urlopowany, uzyskał zgodę na przeniesienie do diecezji warmińskiej, w której od 1946 do 1955 r. kierował działalnością duszpasterską w Zielonce Pasłęckiej. Był członkiem (lub przynajmniej sympatykiem) ruchu „księży patriotów”. Później był proboszczem parafii pw. św. Piotra Apostoła w Młynarach koło Elbląga. Pod koniec życia przeszedł na emeryturę. Był rezydentem w Olsztynie.
Zmarł 8 kwietnia 1980 r. w Olsztynie.
W PRL otrzymał złoty i dwukrotnie srebrny Krzyż Zasługi.
BIBLIOGRAFIA
A. Nowak, Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786-1985, t. III, Tarnów 2001; Rocznik oficerski rezerw 1934; Schematyzm Kościoła Rzymsko-Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z Mapą Diecezji i dodatkiem Spisu Polskich Parafij i Polskiego Duchowieństwa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Stan z 1 stycznia 1925 r., Kraków 1925; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafij, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1928 r., Warszawa 1928; Wykaz duchowieństwa wojskowego oraz parafij, kościołów i kaplic wojskowych wyznania katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej na 1929 r., Warszawa 1929.
Opracowanie: Wiktor Krzysztof Cygan
Od admina: Nagrobek ks. Jana Karasia na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Poprzecznej w Olsztynie. Źródło: TUTAJ
Daniel Stanisław (1908-1989)
Urodził się 8 maja 1908 r. w Szczurowej pow. Brzesko. Syn Jana i Katarzyny.
Ukończył szkołę powszechną w Szczurowej oraz gimnazjum w Tarnowie. Po uzyskaniu matury w 1928 r. wstąpił do Śląskiego Seminarium Duchownego z siedzibą w Krakowie. Podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Po ich ukończeniu 29 czerwca 1933 r. w Katowicach został wyświęcony na kapłana.
Początkowo pozostawał na zastępstwach duszpasterskich w parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Pszowie, a następnie (1-25 sierpnia 1933) pw. św. Józefa w Rudzie Śląskiej. Potem pracował jako wikariusz w parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Piotrowicach (obecnie część Katowic). Ponadto był katechetą w miejscowej szkole dokształcającej oraz szkole powszechnej w Ochojcu (obecnie część Katowic). W sierpniu 1934 r. został wikariuszem w parafii pw. św. Jadwigi Śląskiej w Szopienicach (obecnie część Katowic). W styczniu 1935 r. mianowany katechetą w Miejskim Gimnazjum Żeńskim w Mysłowicach, a w kwietniu 1938 r. także w tamtejszym Państwowym Seminarium Ochroniarskim.
W 1938 r. został kapelanem męskiego i żeńskiego hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Mysłowicach.
Z dniem 1 stycznia 1939 r. mianowany kpl. (kpt.) rez. W końcu sierpnia zmobilizowany do Wojska Polskiego.
Podczas II wojny światowej w czasie kampanii 1939 r. wycofał się z oddziałem przez Tarnów i Przemyśl do Lwowa. Po kapitulacji załogi Lwowa (22 września) pozostał w tym mieście pod okupacją sowiecką do stycznia 1940 r. Powrócił wówczas do Szczurowej. Nie uzyskawszy pozwolenia na powrót na Górny Śląsk, pomagał w pracy duszpasterskiej w Szczurowej i okolicy. Do diecezji katowickiej powrócił w lutym 1945 r.
Po miesiącu skierowany jako katecheta do Państwowego Gimnazjum Męskiego i Żeńskiego oraz Seminarium dla Wychowawczyń Przedszkoli w Mysłowicach. W 1946 r. został mianowany kapelanem hufca harcerskiego w Mysłowicach i Szopienicach. W 1951 r. przez kilka miesięcy był zastępcą rektora kościoła filialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Międzyrzeczu koło Pszczyny, a następnie wikariuszem w parafii pw. św. Jadwigi Śląskiej w Szopienicach. 28 lipca 1952 r. mianowany lokalistą w Morgach, otrzymał polecenie zorganizowania samodzielnej stacji duszpasterskiej. Z czasem otrzymywał kolejno nominacje na kuratusa, administratora i proboszcza nowej parafii pw. św. Jacka w Morgach (obecnie część Mysłowic). W 1979 r. przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Bielsku.
Zmarł 16 lipca 1989 r. w Bielsku-Białej i został pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Szczurowej.
BIBLIOGRAFIA
Daniel Stanisław (1908-1989), proboszcz w Morgach, [tu: ur. 2 maja, dostęp 29 XI 2024]; Kapelani Wrześniowi. Służba duszpasterska w Wojsku Polskim w 1939 r. Dokumenty, relacje, opracowania, Warszawa 2001; O parafii, [dostęp 29 XI 2024]; Proboszczowie parafii św. Jacka w Morgach, [tu: ur. 2 maja, dostęp 29 XI 2024]; Rocznik Diecezji Śląskiej (Katowickiej), za lata 1936, 1938; R. Rybka, K. Stepan, Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939, Kraków 2003.
Opracowanie: Wiktor Krzysztof Cygan
Redakcja internetowa: ks. Zbigniew Kępa
Od admina: Nagrobek ks. Stanisława Daniela na Cmentarzu Parafialnym w Szczurowej. Zdj. Mariusz Gałek, 5.07.2026
Zachara Jan (1883-1958) z Brzezowca, kapelan (mjr) Wojska Polskiego 
Urodził się 2 lutego 1883 r. w Brzezowcu (obecnie Brzesko). Syn Ignacego i Anny z Sonderów.
Uczęszczał do szkoły powszechnej w Brzezowcu i gimnazjum w Bochni. W 1902 r. uzyskał maturę i wyjechał na studia filozoficzno-teologiczne do Lwowa. Ukończył je w 1906 r. na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego. 1 lipca we Lwowie został wyświęcony na kapłana. Więcej »
Opracował: Zbigniew Stós