Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Powiat brzeski w cyfrach -1871 r.  (Lucjan Kołodziejski)  2016-07-17

Powiat brzeski w cyfrach -1871 r.

Przed kilku tygodnia otrzymałem kartę z danymi statystycznymi z 1871 r. odnoszącymi do powiatu brzeskiego w jego ówczesnych granicach. Dziękuję Michałowi Lorantemu za udostępnienie materiału z Archiwum Narodowe w Krakowie oddział I Teki Antoniego Schneidra 209, k. 353-354.

Zawarte w informacje – przepisane poniżej expressis verbis – posiadają duża wartość poznawczą. Warto im poświęcić kilka chwil, samemu wysnuwając wnioski. Dla mnie zaskoczeniem była ilość uczniów – dziatwy szkolnej, jak wówczas mówiono – w szkołach ludowych. W powiecie brzeskim statystycznie co ósmy mieszkaniec był Żydem. Co zastanawiające w pierwszej tabeli to to, że liczba podanej ludności„według religii” zawarta w karcie z nieznanych przyczyn nie stanowi sumy liczby podanych „dusz”.



Drzwi drewnianego domu w Dołędze, 2016 r.
Drzwi ówczesnych chałup nie posiadały zewnętrznych klamek i zamków !

Ludność:

według religii

dusz

rz. katolików

70029

rz. greckiego

5

niemieckiego ( sic ! – L.K)

1

ewangelicy lutry

15

ewangelicy reformowani

---------

mojżeszowego

9796

Razem

82801

Kilka pogranicznych gmin (które – L.K.) .konkurują [1] do starych parafii:

do Otfinowa 504
Poręby Sypytkowskiej 1442
Tropia 456

Szkoły ludowe

Miejscowość

dzieci

Miejscowość

dzieci

Miejscowość

dzieci

Brzesko

160

Gnojnik

50

Szczurowa

100

Biesiadki

100

Jasień

60

Szczepanów

75

Biadoliny radl.

80

Iwkowa

100

Tymowa

83

Borzęcin

350

Jadowniki

190

Uszew

80

Bielcza

120

Maszkienice

100

Wojakowa

80

Czchów

76

Okocim

50

Wojnicz

230

Domasławice

60

Olszyny

12

Zakliczyn

225

Dębno

130

Paleśnica

130

Zdonia

90

Gosprzydowa

20

Radłów

120

Zaborów

90

Gwoździec

60

Sufczyn

60

Złota

50


Poczty. Brzesko,Słotwina, Wojnicz, Radłów, Czchów, Zakliczyn.

Stacje kolejowe i telegrafy.Słotwina,Biadoliny szlacheckie, Bogumiłowice.

Browary

Gorzelnie

Okocim
Wojnicz
Słotwina
Radłów
Lusławice

Okocim
Słotwina
Gnojnik
Tworkowa
Sufczyn
Borzęcin
Radłów
Piaski
Drużków
Lusławice
Młyny

Amerykański

Wodne

Spławne [3]

Wiatraki

Brzesko
Gnojnik
Kąty
Okocim
Tymowa
Uszew
Wola Dębińska
Będziszyna,
Biadoliny
Bielcza
Borzęcin
Jurków
Konczyska
Pomianowa
Rajsko
Ruda Rysie
Strzelce Wielkie
Zakliczyn

Biskupice Radłowski
Biskupice lanckorońskie Bogumiłowice Łukanowice
Piaski Drużków

Wesołów Okocim


Tartaki

Owczarnie

Cegielnie

Borowa
Gnojnik
Konczyska
Paleśnica

Borzęcin
Radłów
Wola Radłowska
Dąbrowa
Dzierzaniny
Gnojnik
Okocim
Olszowa
Piaski Drużków
Połom mały

Przybysławice
Roztoka
Tworkowa
Wesołów
Wielka Wieś
Wojakowa
Zawada
Zdonia
Zdrochec
Gnojnik
Jadowniki
Jasień
Szczurowa
Tworkowa
Okocim
Wojnicz

Rozległość według kultury [4]

Orne pola

morg

sąg [2]

Łąki

80235

1132

Ogrody

17746

217

Pastwiska

1152

1290

Lasy wysokopienne

19528

905

Lasy niskopienne

19231

874

Place pod budowle

690

1190

Drogi i gościńce

2670

1940

Wody

2917

327

Place puste

927

1537

Razem

197289

1373


Opracował:
Lucjan Kołodziejski


Przypisy:


[1] Słowo konkurencja w tym przypadku oznacza rywalizację dotyczącą czasu powstania danej parafii.[

2] Model tzw. młyna amerykańskiego, charakteryzował się napędem centralnym maszyn i urządzeń młyńskich od silnika wodnego, parowego, spalinowego,wiatrowego, elektrycznego, czy innego, rozbudowanymi systemami transportu wewnątrzzakładowego (kubełkowego, ślimakowego,grawitacyjnego lub innego), rozbudowanymi oddziałami segregowania,łuszczenia i czyszczenia zboża oraz produktów przemiału. (…) Oznaczał on rewolucję w młynarstwie, m.in. dlatego, że poważnie eliminował pracę człowieka. Wcześniej gnieciono i mielono ziarno między dwoma kołami młyńskimi, a następnie w trakcie żmudnej, ręcznej obróbki przerabiano je na mąkę, z której można było wypiekać chleb. Ewans zmechanizował ciągi transportu i przemiału mąki. Mało tego, doprowadził, że w jednym miejscu dostarczane było do młyna zboże, a na drugim, w końcu procesu technologicznego oczyszczenia i przemiału zboża, do worków wsypywano gotowy produkt i inne – uboczne (np. kaszę, otręby i śrutę). Wydajność młynów mechanicznych poważnie wzrosła z chwilą wynalezienia mlewników walcowych, które z przełomem XIX i XX w. skutecznie zaczęły konkurować ze złożeniami kamieni młyńskich i tzw. młynem pytlowym…(http://viscobar.cba.pl/?p=6641)


[3] Młyn spławy czyli napędzany energią nurtu rzeki.

[4]Rozległość według kultury czyli według sposobu uprawy ziemi.


comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2020 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com