Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Cmentarz choleryczny w Maszkienicach 185 lat od zarazy  (Wojciech Legutko)  2016-07-17

Cmentarz choleryczny w Maszkienicach 185 lat od zarazy

Równo 185 lat temu w lipcu 1831 roku w czasie trwania epidemii cholery w Maszkienicach, w gęsto zalesionym terenie na niewielkim wzniesieniu zostało wybrane miejsce dla grzebania ofiar zarazy. Śmiertelna epidemia dotarła do Maszkienic i uderzyła w spokojną miejscowość z pewnością przerażając swoją skalą spokojnie dotąd żyjących mieszkańców.Największy pomór spowodowany tą chorobą miał miejsce w miesiącu lipcu1831 (185 lat temu). Zaraza nierzadko zabierała całe rodziny .W wyniku tej epidemii zmarło kilkadziesiąt osób. Miejsce na które zwożono i grzebano zmarłych na tę śmiertelną chorobę wybrano w gęstym lesie z dala od ludzkich osad. Tak powstał cmentarz na którym grzebano w późniejszych latach ofiary kolejnych nawrotów cholery.



Nawroty tej epidemii zanotowano w Maszkienicach kolejno w roku 1849,1855 i 1873. Po ustaniu epidemii miejsce to staraniem mieszkańców przybrało charakter normalnego cmentarza,na którym były regularnie rozmieszczone otoczone niskimi kamiennymi murkami groby. Na kamiennych nagrobkach były odręcznie wyryte nazwiska niektórych ofiar, miejsce zaczęło funkcjonować i utrwaliło się do dzisiaj w kolektywnej świadomości mieszkańców jako „Cmentarz Cholerny”. Nad całością góruje ustawiony na postumencie zwrócony do południa kamienny krzyż ,który został przez maszkienicką społeczność odnowiony w roku 1920.



Na krzyżu wyryto pamiątkową inskrypcję upamiętniającą to wydarzenie (1920) oraz lata w których śmiertelna epidemia przeszła przez Maszkienice;
”Pamiątka zmarłem na cholerę z roku 1831- 1873”( oryg. pisow.) i data inskrypcji roku 1920.

Również prof. Fr. Bujak w swojej monografii „Maszkienice, wieś powiatu brzeskiego -Stosunki gospodarcze i społeczne” wspomina o cholerze i jej nawrotach w 1849 (45 osób), 1855 (15 osób) i 1873 (39 osób). Liczby zmarłych w 1831 Bujak nie wymienia ale według parafialnej Księgi Zmarłych (Liber Mortuorum) ofiarami pierwszej epidemii było ponad 50osób a to oznacza,że na cmentarzu cholerycznym jest pochowanych nawet około 150 osób ,które zmarły w wyniku nawrotów tej epidemii na przestrzeni 40 lat od roku 1831 do 1873 XIX wieku.

Jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku stare nagrobki i groby były wyraźnie widoczne a cmentarz był ogrodzony.Ogrodzenie miało charakter wmurowanych co kilka metrów niskich słupków połączonych ze sobą łagodnie podwieszonymi łańcuchami. Oddalenie od wsi z dala od zgiełku i gwaru czyniło cmentarz spokojnym miejscem wiecznego spoczynku osób, których ta epidemia nagle zabrała spośród żywych maszkienickej społeczności XIX wieku.
Kolejne dziesięciolecia a z nimi upływający czas oraz społeczne zobojętnienie sprawiły,że cmentarz popadł nie tylko w zapomnienie ale praktycznie przestał istnieć w swym oryginalnym kształcie.Poprzewracane przez naturę kamienie nagrobne a wraz z nimi grobowe murki zniknęły pod warstwą ziemi a po łańcuchowym ogrodzeniu cmentarza nie zostało śladu.
Zachował się tylko zarys ukształtowania terenu świadczący o przeszłości cmentarza cholerycznego w Maszkienicach.

Dzisiaj cmentarz choleryczny z 1831 roku to smutne i opustoszałe miejsce. Gdyby nie krzyż to trudno byłoby go nawet odnaleźć w gęstwinie leśnej pod warstwą ziemi i zalegających liści.

P.S
Epidemia cholery była wynikiem światowej pandemii,które miała swoje źródło w Indiach i charakteryzowała się licznymi nawrotami praktycznie do końca XIX wieku. Pierwsza epidemia cholery przyszła do Europy w roku1831 z Indii głównie dorzecza Gangesu,której zarazki zostały przywleczone przez Persję do graniczących z Turcją obszarów Rosji w1829. Skutecznym nosicielem tej choroby stała się armia rosyjska tocząca wojnę z Turcją w latach 1828 -1829. Po jej zakończeniu część wojsk carskich pod dowództwem gen. Iwana Dybicza (notabene ofiary epidemii) została na początku roku 1831 ściągnięta do marionetkowego Królestwa Polskiego, gdzie rozpoczęła się regularna wojna polsko -rosyjska wywołana wybuchem powstania listopadowego jesienią w roku1830.
Zaraza przywleczona przez imperialną armię wschodniego zaborcy szybko rozprzestrzeniła się poza tzw. kordon na tereny Galicji, będącej wczasach rozbiorów pod panowaniem austriackim i zaczęła również tutaj zbierać swoje śmiertelne żniwo.

Opracował: Wojciech Legutko


 
comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2020 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com